Ljudska krv podijeljena je u krvne grupe na osnovu prisutnosti ili odsutnosti određenih markera (ili antigena) na površini crvenih krvnih stanica. Testovi za određivanje krvne grupe rade se prije nego što se daje transfuzija krvi, te prilikom prvog pregleda trudnica radi određivanja Rh faktora. Određivanje krvne grupe također se može raditi kako bi se utvrdilo da li postoji vjerojatnost da je dvoje ljudi u krvnom srodstvu (na primjer, u svrhu utvrđivanja očinstva).
Najvažniji antigeni u krvi su antigeni krvnih grupa (AB0), te Rh antigen (ili Rh faktor). Upravo se stoga najčešće rade testovi vezani za krvne grupe A, B, i 0, te Rh testovi, iako postoje i neki drugi načini utvrđivanja krvne grupe. Obje vrste testiranja rade se na uzorku krvi uzete iz vene.
Određivanje krvnih grupa A, B, AB ili 0
Krv čovjeka dijeli se u četiri krvne grupe, A, B, AB, ili 0:
*** Ukoliko se na površini crvenih krvnih stanica nalazi antigen A, radi se o krvnoj grupi A. Tekući dio krvi, odnosno plazma, u tom slučaju sadrži antitijela protiv krvne grupe B.
*** Ukoliko se na površini crvenih krvnih stanica nalazi antigen B, radi se o krvnoj grupi B. Plazma tada sadrži antitijela protiv krvne grupe A.
***Ukoliko na površini crvenih krvnih stanica nema niti jednog od ta dva antigena, radi se o krvnoj grupi 0. U tom se slučaju u plazmi nalaze i antitijela protiv krvne grupe A i antitijela protiv krvne grupe B.
***Također je moguće da se na površini crvenih krvnih stanica nalaze i antigen A i antigen B, te tada u plazmi nema antitijela, a osoba ima krvnu grupu AB.
Krv koja se prima putem transfuzije mora imati iste antigene kao i crvene krvne stanice osobe koja je prima (odnosno krv davatelja i krv primatelja moraju biti kompatibilne). Ukoliko se putem transfuzije primi krv koja nije kompatibilna krvi osobe koja ju je primila, antitijela u krvi primatelja prepoznat će primljenu krv kao stranu, te će napasti i uništiti crvene krvne stanice primljene krvi. Taj imunološki odgovor, odnosno transfuzijska reakcija, dešava se odmah nakon primanja nekompatibilne krvi i može imati vrlo ozbiljne posljedice po zdravlje primatelja, pa čak dovesti i do smrti.
Krvna grupa 0 negativna u sebi nema niti jednog antigena. Zbog toga se naziva univerzalnim davateljem, što znači da je kompatibilna sa svim krvnim grupama. S druge strane, krvna grupa AB pozitivna naziva se univerzalnim primateljem, odnosno osobe s tom krvnom grupom mogu primiti krv bilo koje krvne grupe. No, iako se u hitnim slučajevima koristi podjela krvnih grupa na univerzalnog davatelja i univerzalnog primatelja, uvijek kada je to moguće radi se precizno određivanje krvne grupe, kako bi se spriječila pojava imunološke reakcije na transfuziju.
Antigeni koji nisu toliko važni kao antigeni A, B i Rh, a nalaze se na površini crvenih krvnih stanica, također mogu ponekad izazvati probleme, te se prije izvođenja transfuzije kontrolira i njihova kompatibilnost s onima u krvi primatelja. Valja napomenuti da su danas reakcije na transfuziju vrlo rijetke, upravo zbog toga što se radi određivanje krvnih grupa.
Određivanje Rh faktora
(Izvor: www.plivazdravlje.hr )
08.03.2005.
Zdravlje